Een geïntegreerd waterbeheer kan de mondiale voedselkloof op duurzame wijze halveren

Volgens een eerder dit jaar verschenen artikel in ‘Environmental Research Letters’ moet er op mondiale schaal dringend meer aandacht worden besteed aan water om een duurzaam voedselsysteem te garanderen, met voldoende veerkracht tegen een klimaatverandering. De modelstudie onderzocht op systematische wijze in hoeverre Integraal Waterbeheer - een mix van verschillende interventies op vlak van waterbeheer - in de landbouw kan bijdragen tot het sluiten van de mondiale voedselkloof (met de veronderstelling dat de druk op water en land onveranderd zou blijven).

Het oogstverhogend potentieel van een geoptimaliseerd gebruik van irrigatiewater en neerslag werd gesimuleerd, zowel onder het huidige klimaat als voor mogelijke toekomstige klimaatmodellen. De resultaten tonen dat verbeteringen op vlak van irrigatie-efficiëntie en duurzaam waterbeheer de voedselproductie significant kunnen doen stijgen, zowel in landbouw die puur van irrigatie afhankelijk is als op weinig beregende gronden. Verbeteringen op vlak van waterbeheer kunnen op die manier een buffer creëren tegen nefaste effecten van de klimaatverandering.

De zoektocht naar hulpbronnen en conventionele intensivering binnen de landbouw stoot steeds duidelijker op de planetaire grenzen. Er is dan ook een grote nood aan duurzame intensivering: het verhogen van de productie door een efficiënter gebruik van de beschikbare hulpbronnen, waarbij een bijkomende druk op deze hulpbronnen vermeden wordt. Dit geldt zeker en vast op vlak van waterbeheer. Om de mondiale voedselproductie op peil te houden is een productiviteitsverhoging inzake watergebruik onontbeerlijk.

Er bestaat een breed scala aan maatregelen om de beschikbaarheid van water te optimaliseren: bodeminfiltratie maximaliseren, bodemverdamping minimaliseren, oppervlaktewater verzamelen voor bijkomende irrigatie, al dan niet op dezelfde grond, en de verbetering en expansie van irrigatiesystemen. Deze praktijken en technieken worden reeds toegepast maar er is nog veel ruimte voor schaalvergroting. Een combinatie van maatregelen, een Integraal Waterbeheer, blijkt dan ook enorm succesvol over verschillende landbouwsystemen heen.

De studie levert een belangrijke bijdrage aan de kennis over de mogelijkheden van een mondiale inzet van een Integraal Waterbeheer, en dit met een grote variatie aan scenario’s wat de klimaatverandering betreft. De resultaten spreken boekdelen: een efficiënter waterbeheer in de landbouw zou de mondiale voedselproductie enorm kunnen doen stijgen, in drie scenario’s gaande van 18 over 41 tot 60 procent.

Een stijging van 41 procent zou volgens de onderzoekers zeker haalbaar moeten zijn, zowel vanuit een biofysisch als een agronomisch perspectief; deze stijging betekent een halvering van de mondiale voedselkloof. Belangrijk is ook dat de grootste winsten te rapen vallen in regio’s die momenteel het meest lijden onder de waterkloof in de landbouw. Bij landbouw die door neerslag gevoed wordt bedraagt deze kloof 29 procent ten opzichte van een onbeperkt watergebruik; binnen de drie scenario’s zou de kloof verkleind kunnen worden tot 17, 11 of 5 procent.

De modelstudie geeft dan wel aan dat de mondiale implementatie van het meest ambitieuze scenario inzake voedselproductie (een stijging met 60 procent) niet bepaald makkelijk haalbaar is, maar wijst vooral op de biofysische capaciteiten van onze planeet, mits een duurzame (en rechtvaardige) visie op waterbeheer. Het gebrek aan geïnstitutionaliseerde mondiale doelen op vlak van waterbeheer in de landbouw momenteel is vandaag dan ook behoorlijk zorgwekkend.