Geschiedenis

Van vrijwilligersorganisatie tot professionele ngo.


Jaren '70 – een jong engagement
Protos werd in het leven geroepen door Antoon De Pesseroey, een mecenas-industrieel uit het Gentse. Op 14 januari 1977 richtte hij Protos op, samen met een aantal professoren en jong-afgestudeerden van de universiteiten van Gent en Leuven. In oktober 1977 werd de organisatie als ngo erkend en kreeg ze overheidssubsidies voor de eerste projecten. In de beginjaren werkte Protos enkel in Haïti. Vanaf 1982 volgde ook DR Congo en kort daarna Burundi.

Het secretariaatswerk en de technische ondersteuning werden tot 1986 uitsluitend verricht door vrijwillige medewerkers en bestuurders.

Haïti
Protos startte zijn activiteiten in Haïti © Peter Béatse

Begin jaren '80 – een eerste groot project in Haïti
In 1982 engageerde Protos zich voor een eerste belangrijk drinkwaterproject. Het betrof de watervoorziening van de provinciehoofdstad Hinche op Haïti. Toen de nieuwe waterleiding in 1985 klaar was, werd ze - zoals voorzien - overgenomen door de staatsdienst (SNEP). Van de inkomsten uit de abonnementen (ongeveer 3.000 € per maand) werd echter niets geïnvesteerd in onderhoud, en enkele jaren later doken al meteen de eerste problemen op. Protos leerde zijn lesje.

Midden jaren '80 – water drink je niet alleen
Vanaf 1985 werden de gebruikers zelf nauwer betrokken bij de aanleg en het beheer van de waterleiding. Er was meer aandacht voor bewustmaking en voor het opzetten van watercomités, die zelf instonden voor het beheer van de leidingen. Dit werd gezien als noodzaak om de watervoorziening leefbaar te houden, en als bijdrage tot de versterking van basisorganisaties als bouwsteen voor lokale ontwikkeling en emancipatie. Tegelijkertijd werden er gelijkaardige participatief gestuurde drinkwaterprojecten opgestart in het Centrale Plateau van Haïti en in Noordoost-Congo.

Begin jaren '90 – een globale benadering
Begin jaren ’90 groeide het besef dat dit werk aan de basis onvoldoende was om een duurzame watervoorziening te verzekeren, laat staan om een autonoom ontwikkelingsproces op gang te trekken.

Er werd werk gemaakt van drie nieuwe klemtonen:

  • Lokale expertise opbouwen en versterken om plaatselijke NGO’s en lokale besturen beter in staat te stellen hun eigen, participatief gestuurde drinkwaterprogramma’s te plannen en uit te voeren.
  • Werken aan regionale planning en beheersstructuren om efficiënter te kunnen inspelen op de immense noden. Tegelijk konden de regionale beheersstructuren de jonge en zwakke drinkwatercomités wat helpen.
  • Beleidsbeïnvloeding en netwerking om de drinkwater- en sanitatiepolitiek van de nationale overheden en van de internationale financieringsorganisaties bij te spijkeren. Daarbij kwam (en komt) Protos op voor participatie, voor een grotere lokale en internationale solidariteit en voor duurzaamheid.

Gelijktijdig met de verandering in benadering werd ook het werkveld verder uitgebreid: eerst naar Rwanda en Burundi (1993), later naar Benin (1994), Mali (1995), Ecuador (1997) en Oeganda (2000). Begin 2006 startte Protos tenslotte in Madagaskar.

Vanaf 2000 – slagen in het water?
Vanaf 2000 is Protos sterk gegroeid. De acties worden steeds meer gezien als hefbomen tot duurzame sociale, economische en structurele veranderingen. Daarbij zijn drie elementen van essentieel belang: de mondiale context van de waterproblematiek, het concept Integraal Waterbeheer, en goed lokaal beheer.
De waterproblematiek in het Zuiden wordt in haar mondiale context geplaatst. Recht op water kan niet voor iedereen worden gerealiseerd zonder de machts- en economische verhoudingen tussen Noord en Zuid te herzien. Een onrechtvaardige verdeling van water is trouwens steeds meer stof voor lokale, regionale en internationale conflicten.

Samen met de andere lokale actoren past Protos nu in bepaalde streken de strategie toe van Integraal Waterbeheer, een gecoördineerd beheer van water, grond en natuurlijke rijkdommen. Deze strategie wil het economisch en sociaal welzijn op een rechtvaardige manier verbeteren, zonder daarbij het milieu en latere generaties op het spel te zetten.

Goed lokaal beheer is fundamenteel voor een duurzaam waterbeheer en voor de opbouw van een sterke democratie. Het decentralisatieproces wordt nu in steeds meer landen in het Zuiden een realiteit. Daarbij worden de bevoegdheden i.v.m. watervoorziening en beheer overgeheveld van het centrale naar het lokale niveau. Protos speelt hier op in. Samen met alle partijen wordt gezocht naar een goede rolverdeling, capaciteitsversterking en relatieopbouw tussen de lokale besturen, de georganiseerde watergebruikers, de staatsdiensten, en de lokale private sector.

Via actie-onderzoek legt Protos met zijn partners de best passende beheerstructuren vast, rekening houdend met de lokale context. Het uiteindelijke doel is te komen tot deugdelijk lokaal bestuur, vertrekkend vanuit de waterproblematiek en eindigend tot degelijk bestuur op alle bestuursvlakken.