Lokaal bouwheerschap en capaciteitsversterking van de lokale actoren

Bij de realisatie van een drinkwaterprogramma, een programma voor sanitaire infrastructuur of voor ‘water voor landbouw’, hanteert Protos de principes van het ‘lokaal bouwheerschap’.

Overleg in Tenenkou (Mali) © Protos

Protos kiest ervoor om de toekomstige eigenaar vanaf het begin van de interventie als ‘bouwheer’ te beschouwen, veeleer dan het beheer pas na de realisatie van een project over te dragen. De bouwheer is de eigenaar van de waterinfrastructuur: hij heeft het beslissingsrecht over de planning, het type investering, de financiering, de aanwerving van een studiebureau of aannemer, het beheer… De bouwheer moet het volledige proces sturen. Protos begeleidt hem daarin.

Wie bouwheer is, hangt af van de specifieke context en politiek. In de praktijk nemen de gemeenten, de landbouwgroeperingen, de drinkwatercomités of de irrigatieassociaties deze verantwoordelijkheid op, en kunnen zij zo gedurende het project in deze rol groeien om uiteindelijk de infrastructuur correct te beheren. Deze infrastructuur is natuurlijk het meest zichtbare, maar het bouwheerschap houdt ook in dat strategieën en beleidsplannen worden opgemaakt en dat goede beheer- en onderhoudssystemen worden uitgewerkt. Deze ‘software’ is minder zichtbaar, maar des te belangrijker om de infrastructuur (hardware) duurzaam over de tijd te maken.

In veel ontwikkelingslanden is recent een decentralisatie op gang gekomen: de nationale wetgeving bepaalt dat de lokale overheden - de gemeenten dus - op termijn de investeringen, zoals lokale wegen, scholen, watervoorziening en irrigatie zelf moeten beheren. Zij zijn daar het best voor geplaatst: zij hebben belang bij goede voorzieningen en kennen goed de noden en de mogelijkheden van hun regio. Maar voor veel overheden is dit nog een taak waarmee ze te weinig ervaring hebben; de rol van Protos bestaat er dan ook in de overheden in deze opdracht bij te staan.

Deze capaciteitsversterking beperkt zich niet tot de lokale overheden. Protos en zijn partners werken eraan bij alle actoren die betrokken zijn bij het goed waterbeheer. Naast de gemeentebesturen zijn dit drinkwatercomités, boerenorganisaties, lokale ngo’s, gedecentraliseerde staatsdiensten, de lokale private sector… De capaciteitsversterking gebeurt door vormingen, uitwisselingen, begeleiding… Een duurzaam beheer, vooral in de tijd, staat voorop.

Protos en zijn partners sensibiliseren en vormen tegelijk ook de individuele watergebruikers over het belang van drinkwater, persoonlijke hygiëne, gezondheid, landbouwtechnieken, milieu…. Een belangrijke rol is weggelegd voor de vrouw. Zij staat doorgaans in voor het onderhoud en de gezondheid van het gezin en voor de bevoorrading van water. Ze wordt betrokken bij het overleg en bij de bestuursorganen en kan daaruit ook energie en zelfvertrouwen putten om haar plaats binnen de gemeenschap te versterken.

Studies en rapporten:

Gestion du service public de l’eau par les communes de l’Atacora et de la Donga
2015 - Protos - Project Gleaube Benin

Maîtrise d'ouvrage locale - Guide méthodologique
2010 – Protos – 92 p. - FR/EN/SP
De “Methodologische gids voor de ondersteuning van lokaal bouwheerschap” beschrijft de theoretische concepten achter het lokaal bouwheerschap en geeft methodologische richtlijnen voor de ondersteuning en ontwikkeling ervan. Bestemd voor overheden en structuren die het proces van bouwheerschap begeleiden of willen promoten.

Maîtrise d'ouvrage locale - Manuel pratique
2010 – Protos – 120 p. - FR
De "Praktische gids voor de ondersteuning van lokaal bouwheerschap" beschrijft stapsgewijs het lokaal bouwheerschapsproces voor de realisatie van drinkwater- en sanitaire infrastructuur door lokale actoren: de doelgroep zijn de uitvoerders. Op een bijhorende cd zijn voorbeelddocumenten uit de praktijk verzameld.

Appui à la Maîtrise d'Ouvrage locale - evaluaties
2006 - Protos - FR
In 6 landen werd een algemene evaluatie en landenspecifieke studies uitgevoerd rond de ondersteuning van het lokale bouwheerschap.

Metodología de intervención. Ingeniería social. Agua potable
Protos - 117 p. - SP
Handleiding voor een participatieve interventiemethodologie, met nadruk op begeleiding van dorpsgemeenschappen bij de identificatie, realisatie en opvolging van het drinkwaterproject. Beheer, onderhoud van de infrastuctuur en capaciteitsopbouw van de dorpsgemeenschap komen ook aan bod.

Manuel de Topographie, destiné aux hydrotechniciens
2002 – Protos – 165 p. – FR
Bedoeld als referentiewerk voor ingenieurs en topografen die in de drinkwatersector in het Zuiden werken. Gebaseerd op de ruime ervaringen van Protos.  Na een theoretische inleiding volgt een voorstelling van de verschillende stappen in het topografische werk.

Manuel pour les adductions villageoises: les adductions d’eau potable, destiné aux hydrotechniciens
2002 – Protos – 302 p. – FR
Bedoeld als referentiewerk voor ingenieurs  of vergelijkbare professionals die in de drinkwatersector in het Zuiden werken. Gebaseerd op de ruime ervaringen van Protos.  Het boek stelt de verschillende fasen in de realisatie van een drinkwatervoorziening voor: van de broncaptatie tot het beheer van de systemen.