De Duurzame Ontwikkelingsdoelen en water

Afgelopen weekend bekrachtigden de lidstaten van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in een speciale top in New York het akkoord dat begin augustus werd bereikt over de Duurzame Ontwikkelingsdoelen of Sustainable Development Goals (SDG’s). De SDG’s zullen het kader scheppen voor duurzame menselijke ontwikkeling vanaf nu tot 2030.

17 doelen en 169 targets

Het document “Transforming our world: the 2030 agenda for sustainable development” bundelt 17 doelen met 169 targets. De tekst wordt algemeen als sterk onthaald en het minste dat men kan zeggen is dat de intenties zeer goed zijn. Als we er met de wereldgemeenschap in slagen om deze doelstellingen waar te maken, dan zal de aarde en haar bewoners er in 2030 inderdaad veel beter aan toe zijn dan nu. In de tekst wordt een transitie naar een duurzame samenleving voorgesteld, waarin alle armoede verbannen is, waarin iedereen het beter heeft en waarin de draagkracht van de aarde gerespecteerd wordt.

Ook sterk aan deze Verklaring is dat ze de vrucht is van een langdurig en wereldwijd consultatieproces. Iedereen die wilde kon bijdragen tussen eind 2012 tot eind 2014. In 2015 werd over de verzamelde ideeën en standpunten verder onderhandeld tussen de lidstaten tot het einddocument dat er nu ligt.

Universaliteit

Deze agenda mag niet gezien worden als de opvolger van de Millenniumverklaring en de Millenniumdoelstellingen (MDG’s) die hoofdzakelijk armoedebestrijding als doel hadden. De SDG-agenda is universeel en heeft de ambitie om ongelijkheden te willen wegwerken: de agenda is voor elk land en binnen elk land. Men wil iedereen aan boord hebben in een duurzame en welvarende samenleving: een inclusieve agenda. Ieder land en iedereen zal moeten meewerken, en iedereen zal ook moeten meefinancieren.

Omdat de 17 doelen, die onverdeelbaar moeten uitgevoerd worden, een moeilijke communicatieve oefening is naar een breed publiek, bundelt men in het voorwoord de ambities rond 5 P’s. De klassieke 3 P’s van duurzame ontwikkeling People, Planet en Prosperity (opvallend is gekozen voor welvaart i.p.v. Profit), aangevuld met de P’s van Peace en Partnership.

Uitdagingen

De achillespezen van deze agenda zijn ongetwijfeld de P van Peace en de P van Partnership in combinatie de F van financiering. Als grote delen van de wereld verscheurd blijven door oorlogen en conflicten met alle gevolgen van dien, heeft deze agenda weinig slaagkans.

Voor de financiering van deze agenda kijkt men naar een partnerschap tussen iedereen: zowel ontwikkelde landen, groeilanden en ontwikkelingslanden moeten bijdragen vanuit publieke budgetten verzameld via belastingen en taxen. Er zijn ook erg hoge verwachtingen voor grote financiële bijdragen uit de private sector.
Die sector moet er bovendien resoluut voor kiezen om ecologisch duurzame producten en diensten te produceren en te leveren, waar ook ter wereld. En wij allen zullen in duurzamere huizen moeten wonen, ons op andere manieren moeten verplaatsen en ons consumptiepatroon moeten aanpassen.

Een andere voorwaarde voor het welslagen van de SDG’s is dat men op het einde van het jaar in Parijs een serieuze stap vooruit zet om tot een mondiaal bindend klimaatverdrag te komen. Dat verdrag moet er voor zorgen dat de opwarming van de aarde aan het einde van deze eeuw onder de 2°C blijft, en er moeten duidelijke targets zijn voor 2020 en 2050. Anders kan men 9 van de 17 SDG’s en derhalve de gehele agenda meteen in de prullenbak gooien.

Niet afdwingbaar

Zoals veel teksten van de VN is ook deze niet afdwingbaar. Toch heeft de Verklaring een enorme morele waarde, aangezien er zo lang aan voorbereid en onderhandeld is door alle lidstaten. Als middenveld zullen wij er moeten over waken dat het geen loze beloftes blijven en dat elke lidstaat - ook België – nationaal en internationaal mee invulling geeft aan alle SDG’s. Als middenveld kunnen we beginnen met kritisch toe te kijken welke meetbare indicatoren men internationaal en nationaal (regionaal) per target zal vastleggen. Deze indicatoren worden verwacht in maart 2016.

Water

Protos is verheugd dat water een apart doel is met 6 specifieke targets.

SDG 6 schenkt niet alleen aandacht aan de toegang tot drinkwater en basissanering, nu voor IEDEREEN. Er gaat terecht ook veel aandacht naar het voorkomen van vervuiling van de watervoorraden, het behandelen van afvalwater, het verhogen van de waterefficiëntie zowel in de landbouw als in de industrie, het belang van (grensoverschrijdend) integraal waterbeheer en het beschermen en herstellen van water-ecosystemen. Voor de internationale agenda pleit men voor meer samenwerking rond water en voor het inzetten op capaciteitsversterking van ontwikkelingslanden op gebied van o.a. wateropvang, ontzilting, afvalwaterbehandeling, verhoging van de waterefficiëntie, recycling en hergebruik van water. Aangezien water essentieel is voor leven en dicht bij elke mens staat, pleit men ook hard dat lokale gemeenschappen dicht betrokken moeten worden bij het water- en saneringsbeleid.

Protos vindt het ook sterk dat men in het document “Transforming our world” vertrekt van de mensenrechten. Drinkwater en sanering zijn sinds 2010 erkend als een onlosmakelijk fundamenteel mensenrecht.

Protos betreurt wel dat in het document nergens het begrip “gemeenschappelijk goed” of “commons” wordt opgenomen. Zoetwater is net als lucht en bodem een gemeenschappelijk goed. De zoetwatervoorraden worden dan ook best publiek beheerd, waar ook ter wereld.

Overzicht van de SDG 6 rond water

  • 6.1 Bereik tegen 2030 universele en rechtvaardige toegang tot veilig en betaalbaar drinkwater voor allen.
  • 6.2 Bereik tegen 2030 toegang tot degelijke en rechtvaardige sanering en hygiëne voor allen, beëindig ontlasting in open veld en schenk speciaal aandacht aan de noden van vrouwen en meisjes en diegenen in een kwetsbare situatie.
  • 6.3 Verbeter tegen 2030 de waterkwaliteit door vervuiling te verminderen, het elimineren van het dumpen en lozen van gevaarlijke chemicaliën en materialen, en door het halveren van het aandeel van onbehandeld afvalwater en het verhogen van het recycleren en veilig hergebruik met X%.
  • 6.4 Verhoog tegen 2030 aanzienlijk de efficiëntie in watergebruik binnen alle sectoren en verzeker duurzame onttrekking en levering van zoet water om waterschaarste tegen te gaan en verlaag aanzienlijk het aantal mensen die leiden onder waterschaarste.
  • 6.5 Pas tegen 2030 integraal waterbeheer toe op alle niveaus, inclusief grensoverschrijdende samenwerking indien aangewezen.
  • 6.6 Bescherm en herstel tegen 2020 watergerelateerde ecosystemen met inbegrip van bergen, bossen, draslanden, rivieren, meren en ondergrondse waterlagen. 

Voor de internationale samenwerking/ontwikkelingssamenwerking.

  • 6.a Breid tegen 2030 de internationale samenwerking en capaciteitsversterking in water en sanitatie gerelateerde activiteiten en programma’s naar ontwikkelingslanden uit, inclusief wateropvang, ontzilting, water efficiëntie, afvalwaterbehandeling, en in recyclage en hergebruik technologieën.
  • 6.b Ondersteun en versterk de participatie van lokale gemeenschappen in het verbeteren van water en sanitatie beheer.

Voor een beknopt overzicht van de 17 SDG’s: zie http://www.action2015.be/#doelstellingen
Meer info over de VN Top van 25 tot 27 september 2015: https://sustainabledevelopment.un.org/post2015/summit