Een blik op ons nieuwe meerjarenprogramma

Benin © Stéphane Brabant

Protos diende in het najaar van 2016 zijn nieuwe meerjarenprogramma in bij DGD. Het ging van start op 1 januari 2017 en eindigt per 31 december 2021. Onze activiteiten zullen voortaan plaatsvinden in 9 landen. In Rwanda kunnen we fier een hoofdstuk afsluiten en in Ecuador heeft onze eigen equipe een lokale organisatie opgericht die als onze partner de taken van Protos zal overnemen.

Rwanda, einde van een mooi hoofdstuk

Na 20 jaar samenwerken met onze partners in Rwanda voor de verbetering van de drinkwatervoorziening, de sanitaire voorzieningen en het integraal waterbeheer, kunnen we een mooi hoofdstuk afsluiten. Zowel de lokale overheid als de partnerorganisaties zoals COFORWA en UGAMA zijn sterk geëvolueerd en versterkt en kunnen zich ook zonder Protos verder ontplooien. De taken van Protos in het district Muhanga zijn afgewerkt en het was dus een geschikt moment om het hoofdstuk af te ronden. Binnen de internationale samenwerking is het belangrijk om geen blijvende afhankelijkheid te creëren. Fier en tevreden dragen we de fakkel over aan onze vroegere partners.

‘Protos EC’: Ecuador op eigen benen

Ecuador is een land in volle ontwikkeling, waarbij er ook meer mogelijkheden ontstaan voor lokale organisaties. Onze equipe ter plaatse is ervan overtuigd dat ze als lokale organisatie - een non-profit naar Ecuadoraans recht - de rol van Protos zelf kan opnemen. Protos steunt dit initiatief tot verzelfstandiging volledig en zal ‘Protos EC’ de komende drie jaar nog financieel en inhoudelijk ondersteunen als lokale partner voor ons meerjarenprogramma. Tijdens deze drie jaar zal Protos EC eigen activiteiten en bijkomende projecten opstarten zodat haar toekomst op lange termijn verzekerd is en zodat de organisatie kan blijven bijdragen tot de ontwikkeling van Ecuador.

Vooruitblik meerjarenprogramma

Onder voorbehoud van goedkeuring van ons dossier door DGD (de federale administratie Ontwikkelingssamenwerking) geven we hieronder in grote lijnen een overzicht van onze plannen voor 2017-2021. Het betreft louter de programma’s die gefinancierd worden door de Belgische Ontwikkelingssamenwerking. Dit artikel geeft geen overzicht van nog lopende programma’s of programma’s waarvan de Belgische overheid niet de primaire subsidieverlener is.

Voor elk land vermelden we in zeer beknopte termen het aantal eindgebruikers. Soms gaat het over mensen die reeds toegang hebben tot drinkwater, sanitaire voorzieningen of irrigatiewater, maar voor wie de diensten verbeterd worden. In andere gevallen betreft het nieuwe aansluitingen, uitbreiding van irrigatieperimeters, toepassingen van Integraal Waterbeheer of mensen die hun hygiënische gewoonten hebben veranderd. Daarnaast zijn ook heel wat doelgroepen niet vermeld onder ‘Aantal begunstigden’, zoals het aantal versterkte gemeenten, partners, drinkwatercomités... We moesten voor deze korte vooruitblik keuzes maken, meer details vindt u binnenkort op onze website, onder 'Wat we doen'.

Benin

In Benin zal het DGD-programma zich in de eerste plaats in 6 gemeenten in de regio Mono-Couffo afspelen, met name in Dogbo, Athiémé, Lokossa, Bopa, Lalo en Toviklin. Uitbreiden naar andere departementen behoort tot de mogelijkheden. De belangrijkste partners blijven de gemeenten en het Partenariat National de l’Eau. De inrichting van de civiele maatschappij en de privésector voor de dienstverlening rond drinkwater zijn sleutelelementen van het programma.

Enkele speerpunten
Om tot een betere publieke waterdienst te komen, gebeurt het lokaal bouwheerschap nog meer op maat: elke gemeente wordt ondersteund in functie van haar prioriteiten. Het sanitatieluik van het programma focust op huishoudens, scholen en markten als belangrijkste actoren voor gedragsverandering; metselaars worden opgeleid tot volleerde latrineconstructeurs. Lokaal Integraal Waterbeheer wordt bevorderd, micro-stroomgebieden worden afgebakend, beheerplannen opgesteld en -comités opgericht. De resultaten van het actie-onderzoek worden gekapitaliseerd, verspreid en gebruikt voor pleidooiwerk.

Aantal begunstigden

  • Drinkwater: 721.000 personen (18.500 via nieuwe drinkwaterpunten)
  • Sanitaire voorzieningen en hygiëne: 80.000 personen
  • Landbouw: 200 personen in micro-stroomgebieden

Burundi

Protos is de komende vijf jaren actief in de provincie Ngozi, in de gemeenten Busiga en Mwumba. Het is een dichtbevolkt landelijk gebied in het noorden van Burundi, met een lage toegangsgraad tot water en veel armoede. Protos zal samenwerken met Rode Kruis Vlaanderen en Dierenartsen zonder Grenzen zodat een geïntegreerde aanpak mogelijk is. AVEDEC, de Burundese ngo waarmee Protos al jaren werkt, is ook in dit programma de lokale partner.

Enkele speerpunten
Bedoeling is dat de gemeenten hun rol als bouwheer opnemen in de werken voor drinkwaterinfrastructuur en tot een beter beheer komen. De bevolking zal gesensibiliseerd worden over hygiënemaatregelen zoals handen wassen en het correct bewaren van water. Voor scholen bestaat de HAMS-methode om de leerlingen aan te zetten tot goed hygiënisch gedrag. Een 200-tal kwetsbare gezinnen - vooral weduwen met kinderen - zal een ‘familiaal pakket’ ontvangen om hen een duwtje in de rug te geven en inkomens genererende activiteiten te kunnen opzetten. Zo’n pakket bestaat onder meer uit een kip, een ton om regenwater op te vangen en een houtbesparend oventje. Op nationaal niveau werkt Protos met koepels en overheden, o.a. rond pleitbezorging en het laten doorstromen van goede voorbeelden.

Aantal begunstigden

  • Drinkwater: 14.893 personen (nieuwe drinkwaterpunten)
  • Sanitaire voorzieningen: 6.433 personen (voor 1.200 van hen worden ook de socio-economische omstandigheden verbeterd)
  • Ondersteuning 200 kwetsbare vrouwen/gezinnen

DR Congo

Protos werkt verder in de provincie Ituri in het noordoosten van DR Congo, met de vertrouwde partner CIDRI. De aard van het programma wijzigt licht: er zal minder nieuwe drinkwaterinfrastructuur gebouwd worden. De nadruk ligt meer op de organisatie van het goed beheer van de 14 bestaande drinkwatersystemen, door een integrale aanpak met alle betrokken partijen. Het programma volgt de richtlijnen van de nieuwe nationale waterwet die in 2016 getekend werd.

Enkele speerpunten
De lokale overheden worden aangemoedigd om hun verantwoordelijkheden op te nemen. Een stuurgroep volgt het programma op, beheercomités beheren de drinkwatersystemen. 35 openbare drinkwaterpunten zullen een ‘drinkwaterkiosk’ worden om de dienstverlening te verbeteren, en zullen worden beheerd door een privé-uitbater. Er komt een nieuw drinkwatersysteem voor bijkomend 12.000 personen. Per brongebied is er aandacht voor aspecten van Integraal Waterbeheer en 50 à 100 ha brongebied worden beschermd. 1.200 leerlingen zullen de principes van goed hygiënisch gedrag uitdragen.

Aantal begunstigden

  • Drinkwater: 12.000 personen (nieuwe drinkwaterpunten) + 31.500 (verbeterde diensten via drinkwaterkiosken) + 500.000 (verbeterde diensten dankzij een professioneler beheer van de 14 bestaande drinkwatersystemen)
  • Sanitaire voorzieningen: 1.600 leerlingen

Ecuador

De kantons Muisne, Atacames en Rioverde in Esmeraldas, en Quilanga, Gonzanama en Catamayo in Loja kennen problemen van marginalisering en uitsluiting, gebrek aan technische en economische mogelijkheden, een lage dekkingsgraad met betrekking tot drinkwater en sanitaire voorzieningen, en bevinden zich in gebieden die gevoelig zijn voor de klimaatverandering. Bovendien werd Esmeraldas zwaar getroffen door de aardbeving in april 2016.

Enkele speerpunten
In Ecuador staat het mensenrecht op drinkwater en sanitaire voorzieningen ingeschreven in de grondwet. Via het DGD-programma zorgen Protos, Protos EC en CEFODI er de komende drie jaar voor dat dat recht ook uitgeoefend wordt. Daarbij wordt niet alleen werk gemaakt van de toegang tot infrastructuur, de geleverde diensten moeten ook kwalitatief en duurzaam zijn. Samen met de nationale actoren Senagua (Secretaría Nacional del Agua) en ROSCGAE (Red de organizaciones sociales y comunitarias de servicios de agua del Ecuador) zullen we zoeken naar manieren om de grondwet toe te passen in de landelijke regio’s van Esmeraldas en Loja.

Aantal begunstigden

  • Drinkwater en sanitaire voorzieningen: 3.400 directe begunstigden
  • Drinkwater en sanitaire voorzieningen: 95.000 indirecte begunstigden

Haïti

Het DGD-programma in Haïti concentreert zich op het stroombekken van de rivier Moustiques in het noordwesten, en dat van de Onde Verte in het centrum van het land. De partners zijn ODRINO en ITECA, en het stroombekkencomité van Moustiques. Protos zal hen ondersteunen op het niveau van techniek, methodologie, monitoring, organisatie, financiën en administratie.

Enkele speerpunten
Meer families krijgen toegang tot drinkwater, sanitaire voorzieningen en/of water voor de landbouw, het beheer van de systemen wordt verbeterd, meer bronnen worden beschermd en 250 ha stroombekkens worden beschermd met anti-erosieve maatregelen. Irrigatieperimeters worden uitgebreid met 230 ha. Samen met Broederlijk Delen werken we in Onde Verte aan diversificatie van de landbouw, integratie van de rechtenbenadering en doen we aan pleitbezorging.

Aantal begunstigden

  • Drinkwater, sanitaire voorzieningen en landbouw: 40.000 inwoners van het stroombekken Moustiques en 55.000 inwoners van het stroombekken Onde Verte (verbeterde diensten) + 3.500 personen via nieuwe aansluitingen

Madagaskar

Het DGD-programma in Madagaskar beslaat een periode van 3 jaar en bereidt de afronding van onze werking in het land voor. We focussen op de consolidatie van de verworven expertise sinds de start van onze lokale werking in 2006. De thematische projecten zullen worden afgesloten en de resultaten uit het lokale actie-onderzoek gedeeld. De capaciteiten van onze lokale partners blijven we versterken zodat ze zelf programma’s kunnen opstarten, sterk zijn in lobbywerk bij de overheid en in staat zijn om fondsen te vinden.

Enkele speerpunten
De activiteiten blijven geconcentreerd in het Centraal Plateau en in de stad Toamasina. We blijven er werk maken van een verhoogde toegang tot de waterdiensten, controlesystemen, en synergieën tussen de institutionele actoren en de eindgebruikers. De voornaamste innovatie in het programma situeert zich in de sanitatiesector, met de verdere ontwikkeling van de ruimdiensten voor fecaal materiaal en het slibverwerkingsstation en de nog te kapitaliseren ervaringen.

Aantal begunstigden

  • Drinkwater: 16.000 personen (nieuwe drinkwaterpunten)
  • Slibruiming en -behandeling: 20.000 personen
  • Betere hygiënische praktijken: 3.000 mensen

Mali

In Mali focust het DGD-programma zich op drinkwater, sanitaire voorzieningen en water voor de landbouw in het district Bamako en de regio’s Koulikoro en Mopti. Uit voorgaande programma’s is reeds gebleken dat enkel werken aan het verbeteren van de toegang tot deze voorzieningen niet volstaat. De komende vijf jaar zal daarom nog meer rond duurzaamheid gewerkt worden.

Enkele speerpunten
De duurzaamheid van de gerealiseerde infrastructuur zullen we garanderen door de keuze van de materialen, maar ook door de gemeenten van bij het begin heel nauw te betrekken, een principe dat Protos al vele jaren toepast. Door langdurig te werken op het belang van een goede hygiëne kunnen we gedragsverandering verduurzamen over de tijd. Watervoorraden worden gevaloriseerd en beschermd. Tijdens de vormingen en workshops (capaciteitsversterking van de lokale actoren) zal sterk ingezet worden op duurzaam beheer. Tot slot zullen ook kennisdeling en pleitbezorging in het teken van duurzaamheid staan.

Aantal begunstigden

  • Drinkwater: 189.000 personen (verbeterde diensten) + 12.000 personen (nieuwe aansluitingen)
  • Sanitaire voorzieningen: 345.000 personen (verbeterde diensten)
  • Landbouw: 225 boeren

Oeganda

Vanaf 2017 zal Protos in Oeganda zijn programma rond Integraal Waterbeheer verder uitvoeren in het Mpanga stroombekken. De activiteiten worden ook uitgebreid naar een nieuwe interventiezone in het noordelijke deel van het Albertmeer. Olie- en gasontginningen vormen daar een bedreiging voor het milieu. Protos werkt samen met 3 lokale ngo’s: JESE, NRDI en HEWASA.

Enkele speerpunten
In twee stroombekkens wordt nauw samengewerkt met de lokale gemeenschappen om méér mensen toegang te geven tot drinkwater en sanitaire voorzieningen en om de watervoorraden te beschermen. De gedecentraliseerde lokale overheidsstructuren blijven een belangrijke partij in het plannings- en implementatieproces. De nadruk ligt voorts op het vormen en versterken van de lokale actoren. Op nationaal vlak wil Protos een grotere rol opnemen in pleitbezorging.

Aantal begunstigden

  • Drinkwater: 19.200 personen (nieuwe drinkwaterpunten)
  • Sanitaire voorzieningen: 1.500 personen + 3.600 leerlingen + 2 vissersgemeenschappen
  • Toepassen van lokaal Integraal Waterbeheer: 914.500 indirecte begunstigden

België

Door de toenemende consumptie, bevolkingsgroei en klimaatwijziging staan de watervoorraden onder druk. Direct water is het water dat we gebruiken om te drinken, te wassen, te koken etc, alsook het fysische water dat we in Vlaanderen gebruiken om een product of dienst te produceren. Indirect water is het fysische water dat in een ander land gebruikt wordt om een product of dienst te produceren. Ons consumptiepatroon bepaalt via indirect watergebruik mee de mate waarin de bevolking in ontwikkelingslanden kan beschikken over water.

Enkele speerpunten
Het programma werkt aan een verandering van watergebruik en -gedrag in 5 gemeenten (zowel op bestuurlijk vlak, als bij het personeel), en in de scholen in deze gemeenten en legt daarbij de link tussen ons watergebruik en de mondiale waterproblematiek. Gemeenten en scholen zullen een traject afleggen van bewustmaking, concrete acties voor een reductie van het direct en indirect gebruik en een verankering in het gemeentelijk en schoolbeleid. Middenveldorganisaties en (water)bedrijven worden betrokken bij deze trajecten, en de bevolking wordt gesensibiliseerd over deze problematiek. Het programma start in 4 gemeenten (Roeselare, Kortrijk, Merelbeke en Bierbeek), en zal uitbreiden naar 5 gemeenten. Protos werkt hiervoor samen met organisaties met een complementaire expertise: Ecolife, Djapo, VVSG en het Vlaams Kenniscentrum Water (onderdeel van VITO).