Protos blaast 40 kaarsjes uit

Aquaduct in Belladère, Haïti. © Dieter Telemans

Protos groeide de afgelopen 40 jaar enorm. Van een vrijwilligersorganisatie tot een professionele ngo. Van een project in Haïti naar langdurige programma’s in meerdere landen. Van een focus op techniek en infrastructuur, naar een strategie van integraal waterbeheer met aandacht voor social engineering en lokale institutionele inbedding.

Samen met onze partners werken we jaarlijks aan drinkwater, sanitair en water voor landbouw voor ongeveer 100.000 mensen. Maar sterker nog: de Protos-interventies rond water gelden vandaag als hefbomen tot duurzame sociale, economische en structurele veranderingen.

Jong geleerd

Op 14 januari 1977 richtte Antoon De Pesseroey – een mecenas-industrieel uit het Gentse – Protos op, samen met een aantal professoren en jong-afgestudeerden van de universiteiten van Gent en Leuven. In oktober van dat zelfde jaar werd Protos als ngo erkend en kregen we overheidssubsidies voor de eerste projecten. In de beginjaren werkten we enkel in Haïti, in 1982 volgde DR Congo.

In 1982 engageerde Protos zich voor een eerste belangrijk project: de drinkwatervoorziening van de provinciehoofdstad Hinche, in Haïti. Toen de nieuwe waterleiding in 1985 klaar was, werd ze – zoals voorzien – overgenomen door de staatsdienst. Van de inkomsten uit de abonnementen (ongeveer 3.000 € per maand) werd echter niets geïnvesteerd in onderhoud, en enkele jaren later doken al meteen de eerste problemen op. Protos leerde zijn lesje.

Bouwen aan een sterkere samenleving

Vanaf 1985 werden de watergebruikers nauwer betrokken bij de aanleg en het beheer van de infrastructuur. Er was meer aandacht voor bewustmaking en voor het opzetten van watercomités, die zelf instonden voor het beheer van de leidingen. Hierdoor bleef de infrastructuur langer overeind en de basisorganisaties waren een bouwsteen voor lokale ontwikkeling en emancipatie.

Om een duurzame watervoorziening verder te verzekeren, en om een autonoom ontwikkelingsproces te blijven stimuleren, werd die aanpak verder uitgewerkt. Lokale ngo’s en besturen werden gemotiveerd om kennis op te bouwen zodat ze zelf participatief gestuurde drinkwaterprogramma’s zouden uitvoeren. Er werd werk gemaakt van regionale planning en beheersstructuren om beter in te spelen op de immense noden. En via beleidsbeïnvloeding werd de drinkwater- en sanitatieproblematiek hoger op de agenda geplaatst bij de nationale overheden en internationale financieringsorganisaties.

Gelijktijdig met de verandering in benadering werd ook het werkveld uitgebreid: eerst naar Rwanda en Burundi (1993), later naar Benin (1994), Mali (1995), Ecuador (1997) en Oeganda (2000). Begin 2006 startte Protos tenslotte in Madagaskar.

Integraal en lokaal waterbeheer

Vanaf 2000 is Protos sterk gegroeid. Samen met de andere lokale actoren past Protos nu in bepaalde streken de strategie toe van Integraal Waterbeheer, een gecoördineerd beheer van water in relatie tot bodem en ecosystemen. Deze strategie wil het economisch en sociaal welzijn op een rechtvaardige manier verbeteren, zonder daarbij het milieu en latere generaties op het spel te zetten.

Sinds 2000 is in verschillende landen in ontwikkeling een proces van decentralisatie gestart. Daarbij worden de bevoegdheden i.v.m. watervoorziening en beheer overgeheveld van het centrale naar het lokale niveau. Protos speelt hier op in. Samen met alle partijen wordt gezocht naar een goede rolverdeling, capaciteitsversterking en relatieopbouw tussen de lokale besturen, de georganiseerde watergebruikers, de staatsdiensten, en de lokale private sector. Via actie-onderzoek legt Protos met zijn partners de best passende beheerstructuren vast, rekening houdend met de lokale context.

Hoe ziet de toekomst er uit voor Protos?

De Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen – een globale aanpak om tot meer duurzame ontwikkeling te komen tegen 2030 – vormen het kader om onze strategie, aanpak en interne organisatie bij te stellen. De eigen visie en missie werden scherper geformuleerd. De sleutelwoorden rechtvaardig, duurzaam en participatief blijven behouden, maar de klemtoon ligt nu evenzeer op waterbeheer als op watergebruik. De begrippen ‘Noorden’ en ‘Zuiden’ werden geschrapt omdat de meeste uitdagingen om tot duurzame ontwikkeling te komen globaal zijn, zo ook de waterproblematiek.

Verder streven we naar meer synergie door meer met andere organisaties samen te werken aan gezamenlijke doelstellingen of programma's. Die verdere samenwerking wordt zowel op lokaal als internationaal niveau gezocht, om efficiënter en doelmatiger te zijn in de ontwikkeling en de verandering die we nastreven.

Door innovaties in onze aanpak en door evoluties mee vorm te geven blijft Protos relevant zowel voor onze doelgroepen en partners als onze donoren. Daarnaast werkt Protos ook aan een verbreding van de achterban en donoren in België door een actieve communicatiestrategie.

De relevantie van onze organisatie blijft evident. Volgens de laatste cijfers van de VN zijn er nog steeds 844 miljoen mensen zonder een basisdienst voor drinkwater, en 2,3 miljard zonder toilet. De door de watercyclus steeds hernieuwde zoetwatervoorraad blijft nagenoeg gelijk, maar moet wel door steeds meer mensen en toepassingen gedeeld worden. Dat gebeurt op dit moment nog niet altijd even rechtvaardig, duurzaam en participatief.

 

Steun Protos!

Doet u graag een feestelijke gift naar aanleiding van onze 40e verjaardag? Dat kan eenvoudig via de Doneer-knop op onze website, of door over te schrijven op BE22 5230 8036 1747. Bedankt!