Watercrisis en klimaatverandering bij de grootste risico's volgens Global Risks Report 2016

De voorziening van water, die zo essentieel is in alle aspecten van onze maatschappij, staat onder grote en toenemende druk. Een integraal waterbeheer vanuit een brede maatschappelijke visie is nodig om de uitdagingen van de toekomst aan te gaan. Dat meldt het Global Risks Report van 2016.

Sinds 2006 stelt het World Economic Forum jaarlijks een rapport op waarin de belangrijkste ontwikkelingen en bedreigingen voor onze globale maatschappij en leefwereld worden belicht. Er wordt ook besproken hoe deze bedreigingen met elkaar in verband staan, om de nood aan een integrale visie te illustreren.

Waterproblematiek wordt, samen met klimaatverandering, al enkele jaren beschouwd als de meest reële en bedreigende uitdaging voor de toekomst van onze planeet en onze samenleving. Het Global Risks Report stelt echter ook dat uitdagingen rond waterbeheer reeds op dit moment bestaan. Zo zijn er nu al meer dan 1 miljard mensen die geen toegang tot drinkbaar water hebben. Water is een steeds schaarser wordende bron. Er wordt verwacht dat tegen 2050 ongeveer 4 miljard mensen slechts een beperkte toegang tot drinkbaar water zullen hebben.

Door de verwachte bevolkingstoename zal niet enkel de directe vraag naar drinkbaar water stijgen, maar zal ook de competitie rond water met andere sectoren toenemen. Om al deze mensen te voorzien van eten zal ook de landbouw moeten volgen. En industrieën, die ook veel water verbruiken, zullen moeten groeien om deze mensen van werk te voorzien. Steeds meer watervoorraden worden gebruikt in de energievoorziening van onze ontwikkelende maatschappij. Die evoluties zorgen er voor dat in 2030 de vraag naar water 40% hoger zal liggen dan wat er op een duurzame manier kan worden voorzien.

De klimaatverandering, massavernietigingswapens en de watercrisis zijn de risico's met de grootste gepercipieerde impact. © The Global Risks Report 2016

Een integraal beheer van deze bron van leven is dus één van de grote uitdagingen van de toekomst. Een integraal beheer dat geografische en institutionele grenzen overschrijdt.

In een land als Brazilië bijvoorbeeld hebben steden zoals São Paulo en Rio de Janeiro steeds vaker te kampen met droogte en waterschaarste, ondanks de grote voorraden die het land rijk is. Eén van de oorzaken is dat enorme hoeveelheden water gebruikt worden voor de energievoorziening van het land. Om dergelijke conflictsituaties op te lossen is een geïntegreerd beleid nodig.

En de uitdagingen voor een geïntegreerd waterbeleid zullen er in de toekomst niet minder op worden. Klimaatverandering, gedreven door de uitstoot van broeikasgassen, heeft een enorme impact op de mondiale waterkringloop. Sinds 1950 is de gemiddelde temperatuur op aarde gestegen met 1°C en de effecten zijn nu al voelbaar. Waar bijvoorbeeld in Azië steeds frequenter verwoestende stormen en overstromingen voorkomen, hebben andere delen van de wereld steeds meer af te rekenen met extremere droogtes.

De klimaatverandering zal een uitdaging worden voor zowel ontwikkelde als ontwikkelende landen. De doelstellingen vastgelegd in de klimaatconferentie van Parijs zullen de opwarming van de aarde tegen 2100 beperken tot 2,7 °C. De wetenschap wijst echter uit dat een stijging van slechts 2°C een catastrofale klimaatverandering teweeg kan brengen die de welvaart van de mens op wereldwijde schaal in gevaar brengt.

De stijging van de zeespiegel zal het leven in grootsteden langs kusten en rivieren in het gedrang brengen. Periodes van extreme droogte zullen voedselproductie in het gedrang brengen. Hevige stormen zullen huizen vernielen. Al deze effecten van klimaatverandering kunnen grote migratiestromen op gang brengen. De actualiteit bewijst dat ook dit een niet te onderschatten impact heeft op de humanitaire verhoudingen in onze maatschappij.

Om de uitdagingen rond waterbeheer in de toekomst het hoofd te kunnen bieden is dus een integrale aanpak nodig. De bedreigingen stoppen immers niet bij landsgrenzen en hebben een impact op alle aspecten van onze gemondialiseerde wereld.

 

De verschillende 'global risks' zijn met elkaar verbonden. © Global Risks Perception Survey 2015