Wereldtoiletdag - Vrij van openbare ontlasting

Houanme was een van de twintig dorpen in Zuid-Benin die in augustus officieel erkend werden als 'vrij van openbare ontlasting'. © Zoë Parton

Over een hygiënisch toilet beschikken is een mensenrecht, en toch moeten 2,4 miljard mensen – dat is een derde van de wereldbevolking – het zonder stellen. Op Wereldtoiletdag, 19 november, wordt aandacht gevraagd voor dit probleem.

Een universele toegang tot basissanitair is een prioriteit in ontwikkelingssamenwerking. De Sustainable Development Goals zijn ambitieus: tegen 2030 moet iedereen toegang hebben tot een toilet. De Verenigde Naties benadrukken dat toiletten een cruciale rol spelen in een sterke economie – de ziektelast verlaagt, de productiviteit neemt toe – maar ook essentieel zijn voor de waardigheid en veiligheid, vooral van meisjes en vrouwen.

Zelf je toilet bouwen

Protos zet in landen in ontwikkeling sterk in op het promoten van toiletgebruik. Het volstaat immers niet om waar nodig toiletten te bouwen. Ook het West-Afrikaanse Benin is overtuigd van deze visie. De overheid geeft er sinds 2013 geen subsidies meer voor het bouwen van toiletten, maar vertrekt vanuit de ATPC-strategie: Assainissement Total Piloté par la Communauté.

ATPC richt zich op de 1 miljard mensen die vandaag nog hun behoefte in de openlucht doen, en daarbij niet alleen hun omgeving vervuilen, maar ook voor enorme gezondheidsrisico’s zorgen. De methode zorgt er voor dat mensen stilstaan bij hun onhygiënische gewoonten en motiveert gemeenschappen om zélf toiletten te bouwen, met eigen middelen, en dus niet met directe internationale fondsen. En dat blijkt bijzonder goed te werken. In augustus 2016 werden 20 dorpen in het zuiden van Benin officieel erkend als ‘vrij van openbare ontlasting’. De methode wordt ook in tal van andere landen in ontwikkeling toegepast.

Toiletwinkel

Om zelf een toilet te bouwen heb je natuurlijk de nodige kennis en middelen nodig, en daarom opende vandaag in Dogbo (Zuid-Benin) de eerste ‘sanimarché’. Iedereen kan hier terecht voor advies over hoe zelf een toilet te bouwen. Verschillende soorten toiletten en latrines worden gepresenteerd, van heel eenvoudige en betaalbare modellen tot meer vernuftige zoals de EcoSan-latrines, waarbij vaste en vloeibare uitwerpselen apart worden opgevangen zodat ze later als meststof gebruikt kunnen worden.

Bezoekers van de sanimarché krijgen uitleg over hoe de toiletten te gebruiken, maar kunnen zich er ook wassen onder een douche. Er worden ook zeep, chloortabletten en muggennetten verkocht. De sanimarché kwam tot stand dankzij een samenwerking tussen Dogbo, Roeselare en Protos, met steun van de provincie West-Vlaanderen.