In Mpanga Falls – in het zuidwesten van Oeganda, bij Lake George – startte Protos in 2014 een programma om het kwetsbare ecosysteem te beschermen waarin met uitsterven bedreigde palmvarens (cycads) groeien. Voor Protos een uitzonderlijk programma - we zijn immers geen botanisten - maar het past wel perfect binnen het kader van Integraal Waterbeheer. Om de plant te beschermen werd een zone afgebakend en werden de mensen die in de buurt van deze zone wonen gesensibiliseerd. De palmvarens zijn geïnventariseerd en er zijn nieuwe zaailingen geplant.

Maar er was nog een uitdaging… Lokale boeren hadden de gewoonte om hun vee te laten drinken aan de oevers van de Mpanga-rivier. Om hier te geraken moesten ze de vallei afdalen, dwars door het gebied waarin de palmvarens groeien. Hierdoor raakten de planten beschadigd. Protos kwam met een oplossing: er zou een RAM-pomp geïnstalleerd worden, een waterpomp die aangedreven wordt door de kracht van de rivier (waterval) en die het water - via leidingen - tot over de bergflank brengt, 130 meter hoger. Hierdoor kunnen de boeren hun vee boven op de berg te drinken geven, en hoeven ze dus niet langer de vallei af te dalen, waardoor de palmvarens niet langer vertrappeld worden.

Een hele uitdaging: de rivierbedding is van puur graniet, de Mpanga kent fluctuerende waterniveaus, en de plaats van de werken was niet bepaald gemakkelijk bereikbaar. Maar het werd een succes. Dagelijks wordt nu 31.000 liter water naar boven gepompt! Boeren en vee moeten nu niet meer de vallei afdalen, en cycads worden niet meer vertrappeld. 

De 31.000 gaat naar een tank die ervoor zorgt dat de drinkbak steeds vol is (maar niet overloopt). Als de tank ook vol geraakt ('s nachts bijvoorbeeld) loopt die momenteel via een korte leiding over. De tank heft ook een koppeling naar een kraantje zodat vrouwen en kinderen water  kunnen halen voor het huishouden. Het is uiteraard de bedoeling om het water dat overstroomt ook te valoriseren, maar we zullen eerst proefdraaien om te zien over welke hoeveelheden het precies gaat.

Foto's (c) Lieven Peeters

Alligning pump base
Mpanga river/falls surrounded by cycads on the hills (c) Matt Cooper
Base for pump
Base for collection tank
Base for cattle troughs
Adjusting the pump
Adjusting the pump
Entrance of feed pipe
Feed pipe
Feed pipe
Jack hammer trough solide granite
Surge tank being moved across the river
Water point on top of the hill (130 meter higher)
Cattle can drink without having to descend and damaging cycads